(1) Nút bấm

Nút nhấn là một trong những thiết bị điều khiển được sử dụng phổ biến nhất, thường được dùng để đóng hoặc ngắt mạch điều khiển có dòng điện nhỏ; cấu tạo của nó đơn giản và rất thuận tiện trong việc điều khiển. Hình 16-11 trình bày sơ đồ cấu tạo và ký hiệu đồ họa của nút nhấn.

Hình 16-11 Sơ đồ cấu tạo nút bấm và ký hiệu đồ họa

(2) Công tắc tiếp xúc xoay chiều

Công tắc tơ là một thiết bị điện tự động hoạt động dựa trên lực điện từ để đóng hoặc ngắt các điểm tiếp xúc, được sử dụng để kết nối và ngắt kết nối động cơ điện hoặc các thiết bị điện khác. Như hình 16-12 cho thấy, nó chủ yếu bao gồm lõi sắt, điểm tiếp xúc và cuộn dây, trong đó lõi sắt được chia thành lõi sắt tĩnh và lõi sắt động, còn điểm tiếp xúc được chia thành điểm tiếp xúc chính và điểm tiếp xúc phụ.

Hình 16-12: Công tắc tơ xoay chiều

(3) Cầu chì

Trong hệ thống phân phối điện áp thấp và hệ thống điều khiển, cầu chì có chức năng chính là bảo vệ chống ngắn mạch và quá dòng. Khi dòng điện đi qua cầu chì vượt quá giá trị quy định, nhiệt sinh ra sẽ làm tan chảy lõi cầu chì, từ đó tự động ngắt mạch. Khi sử dụng, cầu chì được nối tiếp vào mạch cần bảo vệ; khi mạch xảy ra ngắn mạch hoặc quá dòng nghiêm trọng, cầu chì sẽ nhanh chóng tự động đứt, từ đó ngắt nguồn điện của mạch và phát huy tác dụng bảo vệ.

Cầu chì chủ yếu bao gồm hai bộ phận là phần dây nóng chảy (dây cầu chì) và ống cầu chì (hoặc đế cầu chì). Có rất nhiều loại cầu chì, trong đó các loại thường được sử dụng bao gồm cầu chì cắm, cầu chì xoắn ốc và cầu chì ống kín. Hình 16-13 trình bày sơ đồ cấu tạo và ký hiệu của cầu chì xoắn ốc.

Hình 16-13: Sơ đồ cấu tạo và ký hiệu của cầu chì xoắn ốc

(4) Rơle

1. Rơle quá dòng

Rơle quá dòng là loại rơle có chức năng bảo vệ quá tải, thường được sử dụng để bảo vệ động cơ khỏi tình trạng quá tải trong quá trình vận hành; hình dáng, nguyên lý cấu tạo và ký hiệu của nó được thể hiện trong Hình 16-14. Thiết bị này hoạt động dựa trên hiệu ứng nhiệt của dòng điện, khi động cơ bị quá tải, các bộ phận sinh nhiệt của rơle quá dòng sẽ nóng lên, làm cho tấm lưỡng kim bị uốn cong, đẩy tấm dẫn hướng để ngắt tiếp điểm động trong mạch điều khiển, từ đó làm cho cuộn dây tiếp điểm cũng mất điện, ngắt mạch chính của động cơ thông qua tiếp điểm chính của tiếp điểm, nhằm đạt được mục đích bảo vệ quá tải.

Hình 16-14: Hình dáng, nguyên lý cấu tạo và ký hiệu của rơle quá dòng

2. Rơle thời gian

Rơle thời gian có đặc điểm là các tiếp điểm sẽ hoạt động chậm trễ sau khi nhận hoặc mất tín hiệu điện. Loại rơle này có nhiều loại khác nhau như loại điện từ, loại giảm chấn khí nén, loại điện động, loại con lắc và loại bán dẫn. Tùy theo yêu cầu hoạt động trong mạch, rơle thời gian thường được chia thành bốn loại: tiếp điểm động ngắt có độ trễ, tiếp điểm động đóng có độ trễ, tiếp điểm động đóng có độ trễ và tiếp điểm động ngắt có độ trễ. Yêu cầu hoạt động và ký hiệu đồ họa của các loại tiếp điểm này được thể hiện trong Hình 16-15.

Hình 16-15: Yêu cầu về hoạt động và ký hiệu đồ họa của các loại tiếp điểm

3. AH3-3: Thực hành cài đặt thông số và đấu dây cho rơle thời gian

Nếu muốn vừa hạn chế dòng điện khởi động vừa không làm giảm mô-men xoắn khởi động, có thể lựa chọn động cơ ba pha không đồng bộ cuộn dây. Khi khởi động, cần nối tiếp một điện trở khởi động hoặc điện trở biến thiên theo tần số vào mạch rôto; khi quá trình khởi động hoàn tất, mạch điều khiển sẽ tự động ngắt điện trở khởi động hoặc điện trở biến thiên theo tần số đã được nối tiếp vào mạch rôto.